Muszlowe zabobony

Już nawet bardzo skromna kolekcja muszli daje kolekcjonerowi szansę nie tylko cieszenia się ich pięknem, ale także poznania ich różnych powiązań z kulturą człowieka. Muszle to nie tylko przedmiot badań lub zbieractwa. Od zarania dziejów były wykorzystywane w rozmaitych religiach, kultach magicznych, a nawet jako remedium na niektóre dolegliwości. Często stanowiły obiekt wymiany lub handlu, a wtedy, zdarzało się, że trafiały do takich miejsc na Ziemi, których mieszkańcy nigdy nie widzieli morza. Nic więc dziwnego, że muszle traktowano w niektórych rejonach za przedmioty niezwykle, obdarzone nieziemską mocą.

Muszle pełniły też rolę instrumentów muzycznych (np. Charonia tritonis, Ch. variegata, Cassis cornuta, Strombus gigas). U wielu ludów zamieszkujących Europę, Azję i obie Ameryki były one symbolem religijnym, używanym w ceremoniach religijnych i obrzędach magicznych. Buddyjscy kapłani w Japonii z ich pomocą nawoływali wiernych do świątyń sintoistycznych. Wyspiarze z Oceani wierzyli, że ich bóg jest obecny w muszli rogu Trytona i dawali temu wyraz. Dźwięki wydobywane z tej muszli towarzyszyły pogrzebom w starożytnym Egipcie, a także pochówkom szanowanych osobistości na Fidżi. Koncha Turbinella pyrum po dziś dzień stanowi symbol boga Wisznu w Indiach. Szczególnie jej lewoskrętne okazy są wysoko cenione przez Hindusów i uważane za święte.

Muszle mają swoje odniesienie także w wielu legendach, co potwierdza ich uprzywilejowaną pozycję, jaką miały u wielu ludów. W Japonii u wejścia do domów zawiesza się szponiatkę Lambis chiragra, aby chroniła domowników przed pożarem. Podobnie mieszkańcy Wysp Salomona do niedawna zawieszali na dziobie swych łodzi wojennych sznur białych muszli Ovula ovum, aby odnajdywały właściwą drogę na morzu, zwłaszcza nocą. Wodzowie z wyspy Fidżi i Wysp Salomona nosili na szyi pomarańczową porcelankę Cypraea aurantium jako oznakę piastowanego najwyższego urzędu. Była odpowiednikiem korony królewskiej.

Porcelanki odgrywały znaczącą rolę u dawnych ludów. W starożytności ludy z kręgu kultury śródziemnomorskiej, dostrzegając podobieństwo dolnej strony muszli porcelanek do kobiecych zewnętrznych organów płciowych, poświęciły porcelanki bogini miłości, Afrodycie i używały ich jako amuletów przeciwko bezpłodności oraz w celu utrzymania ciąży. Łacińska nazwa najpospolitszego rodzaju Cypraea wywodzi się od Cypru, miejsca narodzin Afrodyty. O tym, że porcelanki poświęcono bogini miłości, świadczy fakt, że w starożytnym Rzymie muszla C. pantherina była zawieszana przed wejściem do domów cór Koryntu. Potem porcelanki znajdowano w grobach kobiecych w Europie i w innych częściach świata. Kobiety z południowych Włoch do dzisiaj noszą naszyjniki z małych porcelanek, gdyż sądzą, iż ten talizman strzeże je przez złym urokiem i zapewnia pomyślność. Amuletów z muszli, a nawet z ich glinianych odpowiedników, używano już w starożytnym Egipcie. Nawet w Polsce górale nosili nanizane wokół kapeluszy muszelki kauri.

Wytwory mięczaków były także od dawna stosowane jako środki lecznicze; korzystano w tym celu głównie z pereł. Miażdżono je i uzyskiwano proszek, który następnie aplikowano chorym na anemię i cierpiącym na dolegliwości wątroby. Wierzono, iż wyciągają one z człowieka chorobę. Sądzono, że perły noszone przez człowieka chorego zmieniają swoje zabarwienie, pełnym zaś blaskiem połyskują, gdy ich właściciel jest zdrowy.

Na temat pereł istnieje zresztą bardzo wiele przesądów. Niektórzy przestrzegają, aby nie dawać ich w podarunku narzeczonym jako prezentu ślubnego, gdyż nie wróży to młodej parze szczęśliwego pożycia. Również, gdy pojawiają się w marzeniach sennych, zapowiadają łzy i żałobę. Największą wagę do pereł jako amuletu przywiązuje się w Indiach. Ich mieszkańcy wierzą, że swoją mocą perły przewyższają wszystkie pozostałe talizmany razem wzięte.

Źródło: "Klejnoty morza" K. Dworczyk, W. Dworczyk
IdĹş do gĂłry
Ustaw jako startową Dodaj do ulubionych Polska wersja English version Muszle.net.pl - strona główna