Cypraeidae, czyli porcelanki

Pięknie ubarwione porcelanki, należące do rodziny porcelankowatych (Cypraeidae), zamieszkują wszystkie pełnosłone i ciepłe morza świata, głównie rejony raf koralowych. Można je znaleźć ukryte w cieniu korali, na niegłębokim dnie, żyjące często parami. Są wszystkożerne. Polują przeważnie nocą na drobne zwierzęta, takie jak gąbki, ukwiały, skorupiaki. Za życia ich muszle są w całości osłonięte obu płatami płaszcza, a miejsce ich styku na grzbiecie tworzy często podłużną linię.

Muszle porcelanek odznaczają się jednolitym kształtem - są podobne do połówki jaja ptasiego, od dołu przeciętej karbowaną szczeliną; jest to ujście, przez które wydostaje się ślimak. Pełną dojrzałość ślimaki te osiągają w wieku 8 miesięcy. Muszla młodych osobników jest cienka, krucha i lekko zakręcona do środka. Powierzchnia porcelanek, gładka i połyskująca, sprawia wrażenie, jakby była pokryta lśniącą emalią. Ponadto jest często ozdobiona bogatym zestawem wzorów i zachwyca rozmaitością barw. Wśród ponad 180 gatunków w tej rodzinie wiele odznacza się pięknymi muszlami, przeważająca zaś ich liczba ma zwykle powierzchnię ozdobioną jakimś rysunkiem.

Niektóre gatunki, np. C. mappa pokryta wzorem podobnym do biegu rzeki z dopływami, rzadziej spotykana C. argus, z pierścieniami przywodzącymi na myśl stuokiego Argusa z mitu greckiego, czy też pospolita C. caputserpentis z Indopoacyfiku, o spłaszczonej muszli podobnej do głowy węża (stąd jej nazwa: wężogłówka) - odznaczają się bardzo ciekawymi wzorami. Muszle niektórych porcelanek są podobne do naszych wielkanocnych pisanek, np. malutkie i niedrogie C. diluculum i C. ziczac, czy też zawsze mająca jakiś ciekawy wzór i droższa od poprzednich C. stolida - wszystkie z Indopacyfiku. Wśród porcelanek przeważają na ogół gatunki o muszlach niewielkich - wysokość nie przekracza kilkunastu centymetrów. Największa w tej rodzinie jest wysmukła amerykańska porcelanka C. cervus, o muszli ozdobionej dużymi, jasnymi plamami na brązowym tle i osiągającej wysokość aż 19 cm! Kolejne miejsca zajmują: wspomniana już C. argus, następnie porcelanka tygrysia (C. tigris) o muszli pokrytej ciemnymi plamami na jasnym tle, tworzącymi deseń przypominający futro lamparta, i wreszcie C. testudinaria, o podłużnej muszli podobnej do skorupy żółwia.

Kilka słów trzeba tu poświęcić droższym i rzadziej spotykanym gatunkom, tak bardzo upragnionym przez kolekcjonerów. Wielkim popytem od dawna cieszy się porcelanka C. aurantium z Pacyfiku, o ciemnopomarańczowej muszli z białokremową podstawą, zwana przez kolekcjonerów "złotą kauri". Jej okazy można czasem kupić na zagranicznych giełdach muszli przedziurawione, gdyż była niegdyś noszona przez tubylców z Fidżi i Wysp Salomona jako oznaka godności kapłańskiej lub wodzowskiej. Jeszcze piękniejsza od "złotej kauri" jest porcelanka C. guttata ze środkowego Pacyfiku, o muszli z białymi kropkami na pomarańczowym tle i podstawie poprzecinanej poprzecznymi ciemnoczerwonymi pręgami. Jest naprawdę śliczna i w pełni zasługuje na miano klejnotu morza. Droższe od niej są C. leucodon z rejonu Filipin, o muszli jakby pokrytej szkliwem i z pomarańczowymi plamami na cynobrowym tle, której cena w 1992 roku dochodziła do 4000 dolarów (obecnie można ją kupić za 700-2000 dolarów), oraz afrykańska porcelanka C. fultoni, o muszli po bokach kropkowanej, z dziwacznym, przypominającym hieroglif wzorem na grzbiecie. Znajdowana jest zwykle w żołądku pewnego gatunku ryb żywiących się mięczakami. Cena okazów muszli tego ostatniego gatunku porcelanek stała się ostatnio niższa (wyłowiono ich u wybrzeży Mozambiku kilkaset) - dochodzi do 3000 dolarów. Oczywiście, nie są to rekordy cen płaconych za porcelanki. Prawdziwe rarytasy sprzedawane są za 5000 dolarów! Największą jednak karierę zrobiły w ciągu stuleci maleńkie muszelki porcelanki zwane monetką lub kauri (C. moneta). Wraz z bardzo do nich podobnymi, także białymi, lecz ozdobionymi żółtawą obwódką muszlami porcelanki pierścieniowatej (C. annulus) do końca XIX wieku służyły jako środek płatniczy w Afryce, Azji, Ameryce i na wyspach Oceanii. Zresztą od niepamiętnych czasów porcelanki były w rozmaity sposób związane z kulturą ludzką... Wbrew pozorom nazwa porcelanek nie wywodzi się od porcelany, lecz przeciwnie - porcelana zawdzięcza swą nazwę muszlom tych ślimaków, które po włosku zwano porceletta lub porcellana. Przez długie zresztą lata uważano w Europie, że Chińczycy wytwarzają piękne porcelanowe naczynia z muszli porcelanek.

IdĹş do gĂłry
Ustaw jako startową Dodaj do ulubionych Polska wersja English version Muszle.net.pl - strona główna